Word nu eens echt volwassen

Een hele hoop voorspelbare opiniestukken in de kranten gisteren: immers, telkens syndicale acties de hoofdstad plat dreigen te leggen, zwelt de vernietigende kritiek aan het adres van de vakbonden gestaag aan.
Onverbiddelijke commentaren werden geschreven, waarin vakbondslui steevast afwisselend werden afgeschilderd als de onredelijke saboteurs van het algemeen maatschappelijk belang, als irrelevante dronkaards met een kort lontje of als egocentrische salonrevolutionairen, met een zeer bedenkelijke smaak inzake mode en wellevendheid, bovendien.
De ene auteur verschuilt zich achter zijn morele superioriteit om zich zo oprecht te mogen verontwaardigen over de blinde onverantwoordelijkheid van onze vakbondslui- of noem het jeugdige hoogmoed: een kwestie van perspectief is dat- anderen zoals Unizo, trekken resoluut van de kaart van de absurdistische kolder (ik staak niet), sommigen zijn ronduit apathisch.
Er was een tijd dat ik zo'n striemende, polemische schrijfsels en acties kon smaken, al was het maar voor hun stijl en hun branie.
Overigens is er ook een tijd geweest dat ik nog geloofde in het naïeve consensusdenken dat mij reeds in de kleutertuin was bijgebracht, dat mijn eigen kleine heerlijke navelstaarderijtjes me fascineerden en meer nog, dat ik in de ban raakte van mijn nog heerlijker, opgeheven vingertje. Alleen vandaag even niet. De mensen van de krant hebben mij gisteren gezegd dat ik volwassen moest worden.

De titel van één van de spraakmakendste stukken die gisteren zijn verschenen, sprak boekdelen. 'Word eens volwassen impliceert dat de auteurs, stuk voor stuk jonge journalisten, volwassener zouden zijn dan de volwassenen die de vakbonden leiden. Pardonez-moi du peu! Deze nieuwe, moralistische voorhoede van Vlaamse jongvolwassenen, schuwt de grote woorden niet wanneer ze termen hanteert als solidariteit, moed en verantwoordelijkheid, de naam van Daens valt zelfs even- onze ongecontesteerde, collectieve vaderfiguur aangaande sociaal bewogenheid- ze verklaren zich te schamen voor onze hopeloos gênante vakbondslui en menen oprecht bezorgd te zijn voor de toekomstige generaties.
Ik richt mij rechtstreeks tot hen, al excuseer ik mij er onmiddellijk bij dat ik zeer juveniel van inborst ben.

Ik heb het regeerakkoord ook bekeken. Voor de gemiddelde, geprivilegieerde werknemer zie ik ook dat er eten en drinken in het akkoord staat, zoals jullie terecht meenden te zien. Voor andere, minder geprivilegieerde bevolkingsgroepen, mensen die de vakbond bijvoorbeeld verdedigt- wanneer ze even geen kermissen organiseren- riskeert er de komende jaren helaas wat minder eten en drinken op de tafel te kunnen belanden. Jullie begrijpen dat niet, schreven jullie. Nu, onbegrip is misschien officieel geen mensenrecht, maar ik zou zo naar Straatsburg trekken om het voor jullie te laten erkennen- als ik ooit volwassen word, tenminste. Bij deze: geen man overboord.
Ik ben niet de woordvoerder van ABVV Metaal, maar staan jullie mij toe mijn tere vingertjes eventjes te strekken. Hysterisch, verwaand vingerwijzen is toevallig ook één van mijn favoriete hobby's. (We zijn tenslotte generatiegenoten.)
Want er zijn in dit land immers mensen die zich wel degelijk zorgen moeten maken of ze al dan niet zullen eten. Jawel, er zijn mensen in dit land voor wie de plotse daling in koopkracht, uitkering of pensioen betekent dat ze zich niet enkel geen citytrip of geen nieuwe Macbook zullen kunnen veroorloven, maar dat ze ook zullen moeten beknibbelen op voedsel en drank.
Merkwaardig genoeg heeft de crisis ook buiten de middenklasse toegeslagen. I know! Vanuit het perspectief van mijn navel had ik het ook niet gemerkt. Geen erg, natuurlijk.
Jullie kennen hen blijkbaar niet, die klasse mensen voor wie hun toekomstplannen niet afhangen van het aantal nullen van hun uiteindelijk pensioenbedrag, maar van het feit of ze 's anderendaags al dan niet voedsel voor hun kinderen zullen kunnen bemachtigen of van hun gezondheidstoestand. -zelfs de dokter is voor sommigen krabben. Ach, het was mij ook niet opgevallen toen ik mijn navel bekeek in de schittering van het maanlicht (Ik had dat nooit eerder gedaan!)
Mijn eigen, kritisch, opgeheven vingertje vindt desgevallend- pretentieus zoals alleen opgeheven vingertjes kunnen zijn- dat het rechtvaardig is dat de zwaksten misschien mogen behouden wat ze nog hebben en dat het sloganeske  'iedereen moet inleveren'-dogma in sommige gevallen minder billijk is dan op het eerste gezicht lijkt.
Maar vergeven jullie mij, misschien is dat vingertje van mij nog niet bijster volwassen.

Inderdaad, de vakbonden zouden niet mogen klagen met wat ze hebben binnengehaald, maar de cijfers liegen er niet om. Almaar meer mensen in ons land belanden in de armoede, een aanzienlijk aantal zijn erfelijk kansarm. Zelfs mensen met een job slagen er vaker en vaker niet in om rond te komen. Niets aan te doen. (Jullie weten wel, die storende mensen op de bus, die volgens de statistieken ook blijven vederleven wanneer jullie allang van bus zijn afgestapt.) Er wordt in dit akkoord aardig gesnoeid in een aantal sociale vangnetten (Jullie weten wel, die voorzieningen die ervoor zorgen dat diezelfde irritante sukkelaars helaas toch nog met jullie op de bus kunnen zitten.)
Dat is op zijn minst een beetje rituele verontwaardiging waard, ofschoon zij wordt begeleid van vulgaire zwelgpartijen, onbehouwen retoriek en platvloers massavertoon.
Men zou namelijk haast vergeten dat er in dit land mensen zijn die de kost verdienen door ondankbare rotjobs uit te voeren. Want je ziet ze nergens in de politiek, zelfs niet bij links.
Daarom alleen al zijn vakbonden nog steeds relevant. Ze vertegenwoordigen misschien geen eloquente ideeën of geen moderne ideologie, maar ze springen nog steeds in de bres voor de zwakkeren. Jullie lijken dat alvast niet van plan.
Ze zijn een noodzakelijke democratische drukkingsgroep die ervoor zorgt dat de sociale ongelijkheid, die in ons land altijd een feit is geweest, niet volledig ontwricht raakt en ergens wordt gekanaliseerd.
Toegegeven, allicht is er meer moed nodig om met gewapende milities banken en multinationals kort en klein te gaan slaan, maar jullie én ik- gaan 's avonds allicht nog graag de straat op om bijvoorbeeld naar de film te gaan. Persoonlijk kijk ik graag naar de laatste Ken Loach of de nieuwe van de gebroeders Dardennes in een rustige sfeer. Ik durf jullie er niet van te verdenken iets anders te willen.
Het is trouwens niet zo dat de vakbonden ontkennen dat er uitdagingen zijn. Ze hebben alleen eigen oplossingen voor die uitdagingen, gekleurd door de specifieke beleving van de mensen die ze vertegenwoordigen. (Net zoals Unizo, de Boerenbond of VOKA) Ze zitten dan ook niet in een coalitieregering gebonden door de facto consensusdenken. Ik weet niet hoe jullie dit fenomeen noemen, mij is gezegd dat dit fenomeen democratie heet. Het is minder knus dan G1000, maar deze mensen zijn geëngageerd en willen participeren.
Ik weet het, het is niet hetzelfde wanneer er geen intellectueel journalist aan het hoofd staat van een democratisch project, maar mits enige goede wil....

Een beetje realisme zou ons ook nopen in te zien dat we niet enkel in een crisis zijn aanbeland omdat de babyboomers de staatsfinanciën hebben verbrast of omdat we met een zeer ongunstige demografische toestand te kampen hebben. (Jullie hardnekkige focus op de babyboomers, wanneer jullie de vakbondslui eindelijk eventjes met rust laten - ze hebben daarvoor vermoedelijk hun grootstedelijke kermisjes-  doet vertederend denken aan dezelfde platte demagogie die vakbonden aan de dag leggen wanneer ze het over het bankwezen hebben. Dat hebben jullie dan weer gemeen met de vakbonden. Mooi zo.)
Maar dat babyboomersbashen, onze verontwaardiging  die zich alleen selectief toespitst op ónze onhoudbare vergrijzing of op de repercussies van de bankencrisis op óns leven, doet maar al te vaak vergeten dat het allergrootste probleem is dat onze tierige welvaart grotendeels heeft steunt op de eeuwenlange, systematische uitbuiting van de niet-Westerse landen. Geen (blanke) ziel die ooit heeft gedacht dat een houdbare, geglobaliseerde economie misschien ook structureel nood had aan geglobaliseerde welvaart. (Behalve op 11 november, rond Kerstmis of als wrede Moeder natuur toeslaat, natuurlijk.) Jullie weten wel, die miljarden mensen die niet eens hoeven te piekeren over hun pensioen omdat er in hun land geen universeel pensioenstelsel is, laat staan dat ze geld hebben voor een privé-pensioenfonds.
Niet alleen uit naastenliefde zou een geglobaliseerde verspreiding van onze welvaart steek hebben gehouden, maar ook om onze belangen te vrijwaren op lange termijn.
De geopolitieke wereldsituatie is nu echter aan het veranderen, de BRIC-landen zijn aan een steile opmars bezig (geen crisis in die landen!) en als er iets is wat we onze babyboomers waarlijk kunnen verwijten dan is het dat zich niet te hebben verontwaardigd om het gebrek aan welvaart elders in de wereld. Heden is de wind stilletjes aan niet meer in ons voordeel aan het draaien, dat gaat een prijs hebben. Of we nu sleutelen aan de brugpensioenen, het tijdskrediet, de werkloosheidsuitkeringen, de wachttijden of niet: de vette jaren zijn voorbij.
Allesbehalve prettig nieuws. Gelukkig zijn jullie fans van sociale correctie anders zouden jullie uit pure wanhoop misschien ook Brussel gaan versperren met ongecompliceerde slogans en onbeschaafde tamtam.
Ondertussen zou het weliswaar niet misstaan even stil te staan bij de verworvenheden die de vorige generatie voor ons uit de brand heeft gesleept. Het volstaat een willekeurig fotoalbum van onze ouders open te slaan om te zien dat onze ouders niet in een grotere weelde hebben gebaad dan wij. Wel integendeel. De economische, sociale en materiële verwezenlijkingen hebben zich sinds de babyboomers de macht grepen in sneltempo opgevolgd. Wij plukken daar vandaag nog steeds de vruchten van.
De babyboomers hebben zich na mei '68 niet verstopt achter steriel en egocentrisch geouwehoer, ze hebben hervormd en gereguleerd.
Wij moeten dus aan hetzelfde zeel trekken en die vooruitgang verderzetten, ditmaal met een duurzamere, globale aanpak, met bijhorende verontwaardiging op dezelfde schaal. Kwestie van de proporties van ons vermanend vingertje goed te krijgen.

Want dit is helemaal geen generatieconflict, dit is een goed, oud klassenconflict. Men zegt vaak dat de klassenstrijd een archaïsch gegeven is, dat is ook wel zo, doch, geprivilegieerde mensen die amper wakker liggen van hoe de zwakkeren in hun samenleving leven en die zwakkeren die helaas behept zijn met een beperkt arsenaal aan mogelijkheden om gehoord te worden en bijgevolg moeten teruggrijpen naar de meest rudimentaire drukkingsmiddelen om gehoord te worden, dat lijkt me een behoorlijk eigentijds gegeven.
Zoveel volwassener is onze samenleving beslist nog niet geworden.

Nu ga ik even naar mijn navel kijken in het ochtenddauw. (Maar, ik had dat nog nooit gezien!)